پاك‌كردن يكي از آسانترين كارهاي كامپيوتري است. سازندگان سيستم‌عامل، مانند مايكروسافت، براي اين كه پيش از پاك‌كردن چيزي به كاربر فرصت فكركردن بدهند، يك پيام هشدار در سيستم‌عامل تعبيه مي‌كنند. در نتيجه، اگر كاربر دستور پاك‌كردن يك فايل نادرست را صادر كرده باشد، سيستم‌عامل يك فرصت براي كاربر فراهم مي‌كند.
با وجود اين، گاهي همين دستور ساده مسئله‌ساز مي‌شود و براي حذف‌كردن بعضي از فايلها با دشواري مواجه مي‌شويم. علتهاي فراواني براي اين مسئله وجود دارد، اما همة آنها در يك چيز مشترك هستند: وقتي چيزي در برابر دستور حذف‌كردن كاربر مقاومت مي‌كند، به تدريج كاربر را خسته و عصبي مي‌كند.

وضعيت درست
حذف‌كردن يك فايل، معمولاً بسيار ساده است. برنامه‌اي كه در حال كار با آن هستيد ممكن است پيش از پاك‌كردن يك فايل، يك پيام هشدار به شما بدهد، و از شما بخواهد كه پيش از اجراي اين عمل، تأييد كنيد كه واقعاً خواهان حذف آن فايل هستيد. پس از تأييد شما، آن فايل وارد زباله‌داني مي‌شود.
نگارشهاي مختلف ويندوز پس از ويندوز95، همگي حاوي برنامة Recycle Bin هستند، كه يك نماد زباله‌داني بر روي ميزكار (Desktop) است كه موقتاً فايلهاي حذف‌شده را در خود جاي مي‌دهد. Recycle Bin به اين دليل حضور دارد كه فرصتي ديگر براي تفكر داشته باشيد، تا اگر از حذف يك فايل پشيمان شده باشيد، بتوانيد آن فايل را از زباله‌داني بازيابي كنيد. فايلهاي ذخيره‌شده در Recycle Bin، بسته به اندازة سطل آشغال (Bin)، مدتي در سطل آشغال مي‌مانند. (به طور پيش‌فرض، ويندوز اندازة Recycle Bin را 10 درصد ظرفيت كل ديسك سخت تعيين مي‌كند.)
اما توجه داشته باشيد كه Recycle Bin در بعضي از موقعيتها حضور ندارد. به عنوان مثال، اگر يك فايل ذخيره‌شده در يك درايو فلش (يا درايو USB) را حذف كنيد، آن فايل وارد Recycle Bin نمي‌شود. درايوهاي شبكه نيز چنينند، كه آنها هم حاوي Recycle Bin نيستند؛ معمولاً، يك فايل ذخيره‌شده در يك درايو شبكه بلافاصله حذف مي‌شود. اما نظر به اين كه از درايوهاي شبكه معمولاً پشتيبان‌گيري مي‌شود، احتمالاً يك نسخه از فايل حذف‌شده در رسانة پشتيبان وجود دارد كه مي‌توانيد آن را در صورت نياز بازيابي كنيد.

دوباره آزمايش كنيد
سعي مي‌كنيد كه يك فايل را حذف كنيد، اما يك پيام هشدار به شما مي‌گويد كه آن فايل را نمي‌توان حذف کرد. وقتي چنين وضعيتي رخ مي‌دهد، مرحلة اول آن است كه مشخص كنيد كه آيا آن فايل به وسيلة يك برنامة ديگر در حال استفاده هست يا نه. به عنوان مثال، اگر بخواهيد كه فايلي را حذف كنيد كه در برنامة Word باز شده است، ابتدا بايد به برنامة Word برويد، و آن فايل را در داخل Word ببنديد. وقتي اين فايل را در Word بستيد، بايد بتوانيد آن را بدون مسئله‌اي حذف كنيد.

در اكثر موارد، ويندوز اكس‌پي نام برنامه‌اي را كه در حال استفاده از فايل مسئله‌دار است به شما مي‌گويد. در نتيجه، بستن آن فايل و سپس حذف آن بسيار آسان مي‌شود. از طريق آيكن يا بسط فايل نيز مي‌توانيد رد پاي برنامه‌اي را كه در حال استفاده از آن فايل است پيدا كنيد. به عنوان مثال، اگر بسط يك فايل، «.PDF» باشد، مي‌دانيد كه يك فايل Adobe Acrobat است كه با استفاده از برنامة Adobe Acrobat يا Adobe Acrobat Reader به نمايش در مي‌آيد.
گاهي، حتي بستن يك برنامة كاربردي استفاده‌كنندة يك فايل نيز كافي نيست. اين وضعيت به دليل مسئله‌دار‌بودن آن برنامه رخ مي‌دهد و حتي چنين برنامه‌اي پس از بسته‌شدن نيز اجازة حذف‌شدن فايل را فراهم نمي‌كند. در پاره‌اي از موارد، ممكن است يك برنامه بسته به نظر بيايد (چون شما از برنامه خارج شده‌ايد)، اما باز هم در زمينه در حال كار باشد.
به عنوان مثال، وقتي از بعضي از برنامه‌هاي كاربردي خارج مي‌شويد، به طور كامل بسته نمي‌شوند و در زمينه در حال اجرا باقي مي‌مانند. اين برنامه‌ها ممكن است به صورت يك آيكن كوچك در System Tray (ناحيه‌اي در ويندوز در بخش پايين–راست صفحه كه در آن تعدادي آيكن كوچك مشاهده مي‌كنيد) ظاهر شوند. اگر حدس مي‌زنيد كه علت مسئله همين باشد، آيكن برنامه را در System Tray بيابيد و آن را ببنديد. براي اكثر برنامه‌ها، كليك–راست‌كردن روي آيكن System Tray، سبب بازشدن يك منوي كوچك حاوي فرمان Exit يا Close مي‌شود. روي فرمان مناسب كليك كنيد و سپس فايل مسئله‌دار را حذف كنيد.
اگر برنامة كاربردي استفاده‌كننده از فايلي كه مي‌خواهيد حذف شود بسته باشد، و در System Tray نيز آيكني نداشته باشد، و نتوانيد آن فايل را حذف كنيد، ممكن است با برنامه‌اي برخورد كرده باشيد كه ضعف برنامه‌نويسي دارد و حتي پس از خروج از برنامه به طريق عادي، فايلهاي مورد استفادة خود را آزاد نمي‌كند.
براي بستن اين نوع برنامه، كليد تركيبي CTRL-ALT-DELETE را براي باز‌كردن Windows Task Manager بزنيد. به صفحة Processes برويد و فهرست برنامه‌ها و پراسسهاي در حال اجرا در سيستم خود را بررسي كنيد. متأسفانه، محتويات اين فهرست معمولاً نامهاي برنامه‌هاي مختوم به بسط «.EXE» يا نامهاي فايل مختوم به «.DLL» هستند. در نتيجه، اصطلاحات موجود در آن ممكن است كمي پيچيده و رمزي به نظر بيايند. معمولاً، نام فايل قابل اجراي يك برنامة كاربردي، همسان با نام آن برنامة كاربردي است: به عنوان مثال، Excel.exe، نام فايل قابل اجراي برنامة Excel است. در فهرست جستجو كنيد، نام فايل قابل اجراي برنامة كاربردي مسئله‌دار را پيدا كنيد، و روي دكمة End Process كليك كنيد تا بسته شود.
اگر نام فايل قابل اجراي برنامه واضح نباشد، به پوشة آن برنامه كه حاوي فايلهاي برنامه‌اي آن برنامة كاربردي است برويد. براي اين كار، روي My Computer، بعد Local Disk (C:) و سرانجام پوشة Program Files كليك–دوضرب كنيد. در فهرست پوشه‌ها جستجو كنيد و پوشة حاوي برنامة مسئله‌دار را بيابيد و سپس روي آن كليك–دوضرب كنيد تا باز شود. نامهاي فايل مختوم به بسط «.EXE» را جستجو كنيد، يكي از آنها بايد فايل اصلي قابل اجراي برنامه باشد، كه با دانستن نام آن، مي‌توانيد آن را در صفحة Processes در Windows Task Manager ببنديد.
اگر همة اين كارها توفيقي در پي نداشتند، ناتواني در حذف يك فايل مي‌تواند نشانة خرابي در سيستم فايل باشد. بدين معني كه ناحيه‌اي از ديسك سخت كه آن فايل در آن ذخيره شده است خراب شده است. اين خرابي مي‌تواند يك مسئلة نرم‌افزاري يا سخت‌افزاري باشد. به عنوان مثال، اگر ناحيه‌اي از ديسك سخت شما صدمه ديده باشد، رفتارهاي عجيب مي‌تواند رخ بدهد.
براي اين كه ويندوز را به يافتن و تصحيح خطاهاي سيستم فايل وادار كنيد، روي Start، All Programs، Accessories، System Tools، و Disk Defragmenter كليك كنيد. روي دكمة Analyze در پنجرة Disk Defragmenter كليك كنيد. ويندوز، ديسك سخت را از لحاظ خطاهاي سيستم فايل بررسي خواهد كرد و اگر خطايي بيابد در صورت امكان آن را تصحيح خواهد كرد. حال، حذف فايل مسئله‌دار را امتحان كنيد.
اگر پس از اين تعمير نرم‌افزاري، باز هم نتوانستيد فايل مسئله‌دار را حذف كنيد، ممكن است ديسك سخت شما عيوبي جدي پيدا كرده باشد كه نشانة اواخر عمر ديسك سخت است. از فايلهاي مهم خود پشتيبان‌گيري و ديسك سخت را تعويض كنيد.

مسائل فايلهاي ويدئويي
ممكن است پيام خطاي زير را به هنگام اقدام براي حذف يك فايل داراي بسط فايل «.AVI» دريافت كنيد:
Windows Can’t Delete The File Because It’s In Use
يا پيام «Access Denied» به نمايش درآيد.
اين مسئله به اين دليل مي‌تواند رخ بدهد كه ويندوز اكس‌پي براي فايلهاي ويدئويي (مانند فايلهاي AVI)، تصويرهاي کوچکي (thumbnails) مي‌سازد كه اولين قاب ويدئوي داخل فايل را نشان مي‌دهند. اين خصوصيت به كاربران امكان مي‌دهد كه بدون بازكردن يك فايل، به آساني دريابند كه محتويات داخل فايل چيست.
ويندوز اكس‌پي براي فراهم‌ساختن اين خصوصيت، از نوعي فايل به نام Shell Media Extension (Shmedia.dll) بهره مي‌گيرد. اين خصوصيت معمولاً به طور كامل كار مي‌كند، اما هرگاه يك فايل ويدئويي خراب شود، يا با Shmedia.dll به خوبي پخش نشود (به نمايش در نيايد)، سيستم اين فايل را «قفل» مي‌كند و آن را آزاد نمي‌كند، حتي پس از بازبوت‌كردن كامپيوتر.
براي حل‌كردن اين مسئله، يكي از دو كار زير را مي‌توانيد انجام بدهيد. اول اين كه مي‌توانيد يك سطر فرمان را با كليك‌كردن روي Start ، و بعد Run، و آنگاه تايپ‌كردن cmd در كادر متني، باز كنيد. در سطر فرمان، عبارت زير را تايپ كنيد:
CD drive where file is stored:\folder where file is stored
و بعد كليد Enter را بزنيد. به عنوان مثال، اگر فايل مورد نظر در پوشه‌اي به نام Video در ديسك سخت C: باشد، فرمان CD C:\Video را براي بازكردن آن پوشه تايپ كنيد. فرمان dir را در سطر فرمان تايپ كنيد تا فهرست فايلهاي داخل اين پوشه را ببينيد و سپس فرمان DEL file name را براي حذف فايل تايپ كنيد (كه در آن file name، نام فايلي است كه مي‌خواهيد حذف كنيد).
اگر نام پوشه بيش از شش كاراكتر داشته باشد، بايد با گنجاندن ~1 ، پس از اولين شش كاراكتر، آن نام را كوتاه كنيد. به عنوان مثال، اگر نام پوشه‌اي كه سعي مي‌كنيد به آن برسيد «Program Files» باشد، براي باز‌كردن اين پوشه در سطر فرمان بايد فرمان CD C:\progra~1 را تايپ كنيد. اين از آن روست كه محيط سطر فرمان نمي‌تواند نامهاي فايل طولاني را پردازش كند.
روش دوم به اصلاح رجيستري ويندوز نياز دارد. (يادآوري: اصلاح سيستم با استفاده از برنامة Registry Editor مي‌تواند خطاهايي به وجود بياورد كه سيستم‌عامل را ناپايدار كند. همواره پيش از ويرايش رجيستري حتماً از داده‌هاي مهم خود پشتيبان‌گيري كنيد). براي اين كار، روي Start و بعد Run كليك كنيد و سپس regedit ‌را در كادر متني تايپ كنيد. پس از بازشدن برنامة Registry Editor، كليد زير را پيدا كنيد:
HKEY_CLASSES_ROOT\SystemFileAssociations\.avi\shellex\PropertyHandler\{87D62D94-71B3-4b9a-9489-5FE6850DC73E}
روي اين كليد در بخش سمت راست پنجرة Registry Editor كليك كنيد تا انتخاب (هاي‌لايت) شود، روي اين كليد كليك–راست كنيد، و Delete را از منويي كه ظاهر مي‌شود انتخاب كنيد. حالا پيش‌نمايشهاي thumbnail فايلهاي ويدئويي را ديگر نخواهيد ديد، اما مي‌توانيد فايل AVI مسئله‌دار را حذف كنيد.

براي حفاظت از خودتان
فايلي را در يكي از پوشه‌هاي سيستمي ويندوز خود حذف مي‌كنيد، اما هر وقت اين پوشه را كه حاوي اين فايل بوده است باز مي‌كنيد، دوباره آن فايل را مي‌بينيد، چه خبر است؟
ويندوز اكس‌پي براي جلوگيري از اين كه كاربران به طور تصادفي ويندوز خود را خراب نكنند، خصوصيتي به نام Windows File Protection دارد _كه به طور پيش‌فرض فعال است. (اين خصوصيت در ويندوز ميلينيم به نام System File Protection است). اگر فايلي را حذف كنيد كه ويندوز آن را مهم مي‌داند، آن فايل به طور خودكار در مكان درست خود از يك نهانگاه حاوي فايلهاي مهم و حساس كه ويندوز در ديسك سخت شما نگه مي‌دارد بازذخيره مي‌شود.
اگر سعي كنيد كه فايلي را كه در يكي از پوشه‌هاي سيستمي ويندوز قرار دارد حذف كنيد، احتمالاً قادر به اجراي اين كار نخواهيد بود، مگر اين كه Windows File Protection را غيرفعال كنيد و غيرفعال‌كردن Windows File Protection به اصلاح بخشي از يك فايل DLL با استفاده از يك برنامة ويرايشگر اعداد هگزادسيمال (مبناي شانزده) نياز دارد.
اگر دليل موجهي براي اين كار نداريد، بهتر است دست بهWindows File Protection نزنيد، زيرا براي حفاظت از شما كار مي‌كند. فقط كاربران پيشرفته‌اي كه تجربة كافي در تنظيمهاي سيستمي دارند مي‌توانند Windows File Protection را غيرفعال و فايلهاي ذخيره‌شده در پوشه‌هاي سيستمي ويندوز را حذف كنند.